Trong một bộ phim dài 90 phút hay một chương trình truyền hình phát sóng hàng tuần, có hàng trăm con người tham gia sản xuất. Nhưng chỉ một người chịu trách nhiệm cuối cùng cho toàn bộ câu chuyện, nhịp cảm xúc và thông điệp gửi đến khán giả, đó là đạo diễn điện ảnh – truyền hình.
Theo thống kê của Bộ Thông tin & Truyền thông, riêng tại Việt Nam, nhu cầu sản xuất nội dung video tăng trung bình 18–22% mỗi năm, kéo theo sự thiếu hụt nhân sự sáng tạo chất lượng cao, đặc biệt ở vị trí đạo diễn cho phim truyền hình, web series và nội dung số.
Đạo diễn điện ảnh – truyền hình là gì?
Đạo diễn là người chỉ huy toàn bộ quá trình sản xuất hình ảnh, từ ý tưởng ban đầu đến sản phẩm cuối cùng. Họ quyết định:
-
Cách câu chuyện được kể (nhịp phim, cao trào, kết thúc)
-
Phong cách hình ảnh, ánh sáng, góc quay
-
Cách diễn viên thể hiện cảm xúc
-
Nhịp dựng, âm thanh, màu sắc hậu kỳ
Nói cách khác, 100% cảm xúc của khán giả khi xem phim đều đi qua “bộ lọc sáng tạo” của đạo diễn.
Đạo diễn làm việc ở đâu?
Hiện nay, đạo diễn điện ảnh – truyền hình có thể làm việc tại:
-
Hãng phim, công ty sản xuất nội dung
-
Đài truyền hình trung ương và địa phương
-
Nền tảng số như YouTube, Netflix, TikTok, VieON…
-
Làm phim độc lập hoặc tự thành lập hãng phim riêng
Thống kê từ các nền tảng nội dung số cho thấy, mỗi năm Việt Nam sản xuất hơn 2.000 phim ngắn, web drama và series online, mở ra rất nhiều “đất diễn” cho đạo diễn trẻ.
Công việc hằng ngày của một đạo diễn
Một đạo diễn không chỉ “ra lệnh” trên phim trường. Công việc thực tế bao gồm:
-
Phát triển ý tưởng, phân tích và chỉnh sửa kịch bản
-
Tuyển chọn diễn viên, ekip sản xuất
-
Định hướng quay phim, thiết kế mỹ thuật, bối cảnh
-
Trực tiếp chỉ đạo quá trình ghi hình
-
Kiểm soát dựng phim, chỉnh sửa hậu kỳ
Với một dự án phim truyền hình dài tập, đạo diễn có thể làm việc liên tục 10–12 giờ/ngày trong nhiều tháng.
Áp lực và rủi ro nghề nghiệp
Đạo diễn là nghề có tỷ lệ đào thải cao. Một bộ phim thất bại có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín cá nhân.
Những áp lực phổ biến gồm:
-
Thời gian gấp, ngân sách hạn chế
-
Phụ thuộc nhiều yếu tố như diễn viên, thời tiết, khán giả
-
Áp lực sáng tạo liên tục, không được lặp lại chính mình
Theo khảo sát nội bộ trong ngành sản xuất nội dung, chỉ khoảng 30–35% đạo diễn trẻ trụ lại được sau 5 năm đầu tiên.
Xu hướng phát triển của nghề đạo diễn
Trong 5–10 năm tới, nghề đạo diễn được dự báo tiếp tục tăng nhu cầu nhờ:
-
Bùng nổ nội dung số đa nền tảng
-
Phát triển mạnh web drama, phim ngắn, series online
-
Cơ hội hợp tác quốc tế, liên hoan phim
-
Ứng dụng AI, công nghệ hậu kỳ, kỹ xảo số
Đạo diễn không còn giới hạn ở phim chiếu rạp mà mở rộng sang truyền hình, quảng cáo, nội dung mạng xã hội.
Học ngành đạo diễn ở đâu?
Ngành đào tạo chính quy:
Đạo diễn điện ảnh – truyền hình (Mã ngành: 7210235)
Nội dung học tập bao gồm:
-
Ngôn ngữ điện ảnh
-
Kịch bản, quay phim, đạo diễn
-
Dựng phim, hậu kỳ, mỹ thuật điện ảnh
Các trường đào tạo uy tín tại Việt Nam:
-
Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội
-
Đại học Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM
-
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
-
RMIT, Arena Multimedia, FPT Arena (liên quan multimedia)
Cơ hội việc làm và lộ trình thăng tiến
Sinh viên thường bắt đầu từ:
-
Trợ lý đạo diễn
-
Biên kịch
-
Dựng phim
Sau 3–5 năm kinh nghiệm:
-
Đạo diễn phim ngắn, sitcom, web drama
-
Đạo diễn phim truyền hình
Xa hơn:
-
Đạo diễn chính phim chiếu rạp
-
Giám đốc sản xuất
-
Sáng lập hãng phim riêng
Thu nhập dao động khá lớn, từ 10–15 triệu/tháng ở giai đoạn đầu, có thể tăng lên 50–100 triệu/dự án với đạo diễn có tên tuổi.
Thông điệp dành cho người trẻ
Đạo diễn không phải nghề dành cho số đông, nhưng ngành này luôn có chỗ dành cho người đủ bản lĩnh để kể những câu chuyện và thể hiện những ý tưởng của bản thân đến cùng. Nếu bạn yêu hình ảnh, chịu được áp lực và sẵn sàng trả giá bằng thời gian thì nghề đạo diễn điện ảnh – truyền hình có thể là con đường biến đam mê thành sự nghiệp lâu dài.
Bình luận